İzin süresi kıdeme bağlı, hakkından vazgeçilemiyor ve işveren tek taraflı bölemiyor. Kanun metnindeki eşikleri ve kuralları çıkardık.
4857 sayılı Kanun’un 53. maddesine göre işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere en az bir yıl çalışmış işçiye yıllık ücretli izin verilir. Madde ayrıca “yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez” diyor.
Süreler. Hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara on dört günden, beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara yirmi günden, on beş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmi altı günden az izin verilemiyor. Yer altı işlerinde çalışanların süreleri dörder gün artırılarak uygulanıyor. On sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilerde izin yirmi günün altına inemiyor. Bu süreler alt sınır; iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleriyle artırılabiliyor.
Kıdem nasıl toplanıyor. Madde 54, aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalışılan sürelerin birleştirilerek hesaplandığını söylüyor. Aynı bakanlığa bağlı işyerleri ile aynı bakanlığa bağlı tüzel kişilerin işyerlerinde geçen süreler ve kamu iktisadi teşebbüslerinde geçen süreler de hesaba katılıyor — kamu işçisi için belirleyici hüküm bu.
Bölünme. Madde 56 “yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez” diye başlıyor. Tarafların anlaşmasıyla bölünebiliyor, ancak bir bölümün on günden aşağı olmaması şartıyla. İşverenin yıl içinde verdiği diğer ücretli ve ücretsiz izinler, dinlenme veya hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemiyor. İzin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmıyor.
Yol izni. İznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek işçiye, istemde bulunması ve belgelemesi koşuluyla işveren toplam dört güne kadar ücretsiz izin vermek zorunda.
Alt işveren işçisi. Madde 56’nın son fıkrası, alt işvereni değiştiği hâlde aynı işyerinde çalışmaya devam eden işçilerin izin süresinin aynı işyerinde çalıştıkları süreler dikkate alınarak hesaplanacağını yazıyor. Asıl işveren, bu izinlerin kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmek ve ilgili yıl içinde kullanılmasını sağlamakla yükümlü.
İş bitince. Madde 59’a göre sözleşme herhangi bir nedenle sona ererse, hak kazanılıp kullanılmayan izin süresine ait ücret sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödeniyor. Zamanaşımı da o tarihten işliyor.
